Archiwa: Raporty - Fundacja Szkoła z Klasą

Bezpieczeństwo w sieci to nie tylko hasła. Nowy raport pokazuje cztery wymiary cyfrowego bezpieczeństwa

patrycjakwasniewicz — Wed, 25 Feb 2026 12:50:48 +0000

Bezpieczeństwo w sieci to pojęcie, z którym spotykamy się niemal na każdym kroku. Pojawia się w makroskali, gdy mówimy o atakach cybernetycznych czy dezinformacji, i w mikroskali – kiedy mowa o naruszeniach prywatności w sieci. Ale czy tylko w takim rozumieniu jest ono obecne w życiu użytkowników internetu? Jak wynika z najnowszego raportu Fundacji Szkoła z Klasą „Bezpieczeństwo w sieci”, za tytułowym pojęciem kryje się coś więcej – różne potrzeby: od zabezpieczeń i zachowania prywatności, przez kwestie relacyjne i emocjonalne, po autentyczność czy odpowiedzialność za własne działania online.

Nowy raport Fundacji Szkoła z Klasą pokazuje, że znaczenie bezpieczeństwa w sieci wychodzi poza techniczne aspekty. Budzi ono różnorodne skojarzenia. Nie jest ono związane wyłącznie z silnymi hasłami – co sprawdzili autorzy raportu „Bezpieczeństwo w sieci” w rozmowie z młodzieżą, rodzicami oraz nauczycielkami i nauczycielami. Jego znaczenie jest szerokie i dotyka potrzeby bycia autentycznymi, zachowania tożsamości, budowania relacji, poczucia odpowiedzialności i prywatności oraz budowania zdrowych nawyków.

Nie ma wątpliwości, że bezpieczeństwo w sieci ma ogromne znaczenie we współczesnym świecie. Jest wyzwaniem edukacyjnym, a zarazem wychowawczym i dotyczy praktycznie każdego z nas. W Fundacji Szkoła z Klasą zdecydowaliśmy, że żeby o nim mówić, a tym bardziej uczyć, musimy poznać jego znaczenie zarówno dla młodych osób, ich rodziców, jak i nauczycielek oraz nauczycieli. Takie podejście pozwala lepiej planować komunikaty i działania, które mają wspierać polską edukację. Dlatego zapraszam wszystkie osoby zainteresowane tematem bezpieczeństwa w sieci do sięgnięcia po nasz raport i potraktowania go jako okazji do refleksji oraz zrozumienia, w jak różny sposób możemy postrzegać internetową rzeczywistość – mówi Michał Szeląg z Fundacji Szkoła z Klasą.

Bezpieczeństwo w sieci pod lupą

Opublikowany 24 lutego br. raport nie jest podsumowaniem pojedynczych badań. To efekt trwającego kilka miesięcy procesu badawczego, który rozpoczął się od analizy dostępnych danych dotyczących zachowań i bezpieczeństwa w sieci, a następnie został pogłębiony w rozmowach z przedstawicielami różnych grup: młodzieżą, rodzicami, nauczycielkami i nauczycielami. Całość dopełniły konsultacje z ekspertami i ekspertkami różnych dziedzin, pracującymi z tematem bezpieczeństwa w sieci na co dzień. Rezultatem tej półrocznej pracy jest publikacja, w której można znaleźć nie tylko informacje o tym, co ważne dla każdej grupy w kontekście bezpieczeństwa w sieci, ale także opis wyzwań i rekomendowanych kierunków działań wzmacniających świadome, odpowiedzialne i bezpieczne korzystanie z Internetu.

Od początku przyjęliśmy podejście eksploracyjne i możliwie szerokie. Interesowało nas nie tylko to, jakie zagrożenia są identyfikowane przez młodzież, rodziców i kadrę pedagogiczną, ale przede wszystkim, jak to pojęcie jest rozumiane, jakim językiem się o nim mówi i jakie działania – realne lub deklarowane – się z nim wiążą. Raport odzwierciedla mapę znaczeń, która wyłoniła się z rozmów i analiz danych. Niektóre z nich, jak higiena cyfrowa czy prywatność, łatwo skojarzyć z bezpieczeństwem. Inne – autentyczność czy relacje – mogą początkowo wydawać się mniej oczywiste, ale w perspektywie badawczej okazały się równie istotne” – wyjaśnia Magdalena Tędziagolska, współautorka badania.

Cztery wymiary bezpieczeństwa w sieci

Przygotowany przez Fundację raport pokazuje napięcia między bezpieczeństwem a wolnością, kontrolą a zaufaniem, ochroną a rozwojem. Jest opowieścią nie tylko o zagrożeniach, ale o potrzebie równowagi i zrozumienia w czterech kluczowych obszarach: autentyczności, relacjach, higienie cyfrowej i prywatności wraz z odpowiedzialnością.

Autentyczność

“To jest takie poruszanie się swobodnie i komfortowo w danej społeczności lub przestrzeni, w grupie, w internecie, żeby po prostu nie czuć takiego lęku.” [wypowiedź uczestnika rozmowy fokusowej z młodzieżą]

Bezpieczeństwo w sieci rozumiane jest przez młode osoby jako możliwość bycia sobą bez ciągłej presji i oceny, które towarzyszą im w świecie online. Chcą być prawdziwi, autentyczni, niestety odczuwają jednocześnie silne napięcie związane z oczekiwaniami, porównywaniem się i kreowaniem wizerunku online. Jest to dla nich źródło realnego stresu, z którym zostają sami i którego otaczający ich dorośli często nie zauważają lub nie rozumieją. Perspektywa dorosłych jest zgoła odmienna. Autentyczność jawi im się jako element autoprezentacji, mody na wyrażanie siebie lub efekt naśladowania trendów i influencerów. Nie dostrzegają napięć, z jakimi mierzy się młody człowiek, który stoi pomiędzy chęcią wyrażenia siebie a przynależenia do grupy. Raport pokazuje, że zrozumienie tej różnicy w perspektywach jest pierwszym krokiem do realnego wsparcia młodych w budowaniu bezpiecznej obecności w sieci.

Relacje

“Widzę, że im większa aktywność w sieci, tym większa samotność w realu, tym większe problemy z odnalezieniem się w grupie i z przystosowaniem.” [wypowiedź uczestnika rozmowy fokusowej z rodzicami]

Młodzi dostrzegają społeczny wymiar internetu. Często ułatwia im to budowanie więzi, jednocześnie rozumieją, że nadmiar wirtualnych kontaktów może prowadzić do braku umiejętności utrzymywania relacji w świecie offline. Rodzice postrzegają internet jako przestrzeń potencjalnych zagrożeń i mniej wartościową formę kontaktu. Jednak w opinii młodych nie robią zbyt wiele, aby zrozumieć ich związek z siecią i pomóc im w nim. Młodzi potrzebują wsparcia i zaufania, którego często nie dostają. Większość rodziców deklaruje, że kiedy ich dzieci czują potrzebę zwrócenia się o pomoc, przychodzą po nią do nich, zaś znaczna część nastolatków przyznaje, że w trudnych sytuacjach zostaje sama i nie ma do kogo się zwrócić. Bezpieczeństwo w sieci zależy więc również od jakości relacji, które powinny być oparte na zaufaniu, zrozumieniu i empatycznym podejściu do swoich potrzeb.

Higiena cyfrowa

“Środowisko wirtualne oferuje nam takie atrakcje, że po prostu łatwo w nie wchodzimy. I tak te dzieci sobie uciekają w ten świat, bo tam mogą znaleźć to, czego nie dostali w tym świecie rzeczywistym. Te uzależnienia są tylko efektem, a nie przyczyną.” [wypowiedź uczestnika rozmowy fokusowej z nauczycielami]

Trzeci obszar dotyczy nawyków i zachowań cyfrowych, a także umiejętności świadomego regulowania obecności w sieci. Młodzi w badaniu opowiadają o własnych strategiach ograniczania czasu online czy dystansowania się od mediów społecznościowych. Widzą, że złapanie za smartfona i scrollowanie to najprostsza forma aktywności, która czasami prowadzi ich na manowce. Z kolei dorośli do higieny cyfrowej podchodzą zadaniowo – sami widzą swoje złe nawyki, z którymi chcą walczyć, a jednocześnie stają przed wyzwaniem nie tyle kontrolowania, co wspólnego wypracowywania zasad i przestrzegania ich w codziennym życiu.

Prywatność i odpowiedzialność

“Dorośli nie traktują dzieci jak przyszłych dorosłych i nie traktują tego poważnie. Tutaj wrzucimy zdjęcie, jak nasz synek siedzi na nocniku, bo to takie śmieszne i urocze. Tylko nie zdają sobie sprawy z tego, że może zobaczyć to absolutnie każdy i wykorzystać w bardzo złym celu.” [wypowiedź uczestnika rozmowy fokusowej z młodzieżą]

Młodzież deklaruje świadomość znaczenia prywatności, ale jednocześnie zwraca uwagę na brak konsekwencji po stronie dorosłych – zwłaszcza w kontekście publikowania wizerunku czy danych dzieci. Raport pokazuje, że odpowiedzialność za konsekwencje cyfrowych działań w większym stopniu spoczywa na dorosłych, którzy mają większą możliwość przewidywania skutków i powinni modelować bezpieczne zachowania.

Wnioski z rozmów fokusowych pokazały, że bezpieczeństwo to nie tylko kwestia technologii czy regulaminów, lecz przede wszystkim relacji, zaufania i wspólnej odpowiedzialności. Różnice w sposobie rozumienia autentyczności, relacji, prywatności czy higieny cyfrowej przez młodzież i dorosłych nie muszą prowadzić do konfliktu – mogą stać się punktem wyjścia do dialogu. Dlatego w ostatnim etapie przygotowania raportu Fundacja Szkoła z Klasą sięgnęła po opinie ekspertek i ekspertów, którzy podczas wspólnych warsztatów opracowali listę wyzwań i kierunków działań służących wzmacnianiu bezpieczeństwa w sieci.

Materiały dodatkowe:

Raport „Bezpieczeństwo w Sieci”: https://uzhin.org/raport-bezpieczenstwo-w-sieci/
Rozmowa ekspertek Fundacji Szkoła z Klasą – Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=DuYGKNpnN5g&feature=youtu.be

Kontakt dla mediów

Karina Cywińska
PR manager

O Fundacji:

Fundacja Szkoła z Klasą to niezależna, edukacyjna organizacja pozarządowa. Powstała w 2015 roku w oparciu o doświadczenia jednej z największych i najbardziej rozpoznawalnych akcji społecznych (Szkoła z Klasą). Aktywnie wspiera nauczycielki i nauczycieli w wprowadzaniu do szkół innowacji edukacyjnych i nowych metod pracy. Łączy środowiska szkolne, biznesowe i organizacje pozarządowych, a wszystko po to, aby skuteczniej realizować swoją misję zapewniania młodym pokoleniem odpowiedniej edukacji. W jej dotychczasowych programach wzięło już udział ponad 9500 szkół, 120 tysięcy nauczycieli i ponad milion uczennic i uczniów. Swoje działania skupia wokół 5 kluczowych obszarów m.in.: zdrowia psychicznego i fizycznego; rozwoju kompetencji cyfrowych i medialnych; wrażliwości społecznej i zaangażowania obywatelskiego; krytycznego myślenia; tworzenie angażującego środowiska uczenia się.

Artykuł Bezpieczeństwo w sieci to nie tylko hasła. Nowy raport pokazuje cztery wymiary cyfrowego bezpieczeństwa pochodzi z serwisu Fundacja Szkoła z Klasą.

Jak uwolnić potencjał młodzieży w uczeniu się matematyki?

patrycjakwasniewicz — Wed, 18 Feb 2026 11:50:36 +0000

Nowy raport, przygotowany przez konsorcjum czterech organizacji z Polski, Holandii i Hiszpanii (2026) zwraca uwagę na potrzebę bardziej kontekstowego podejścia do nauczania matematyki. Podpowiada również sposoby pozytywnego oddziaływania na uczniów – przezwyciężania różnych barier, które przeszkadzają lub utrudniają im edukację matematyczną. Opracowanie to powstało na podstawie badań jakościowych – blisko 50 wywiadów pogłębionych z nauczycielami szkół branżowych i technicznych w trzech krajach UE.

Pobierz raport „Uwolnić potencjał! Bariery i możliwości w nauczaniu matematyki w szkołach branżowych i technicznych”.

Z perspektywy budowania społeczeństwa wiedzy oraz innowacyjnej i konkurencyjnej gospodarki w Europie są potrzebni młodzi ludzie, dla których język „królowej nauk” jest przyjazny, a nie przerażający i trudny do zrozumienia. Współcześni nastolatkowie wchodząc w dorosłe życie, będą już za chwilę podejmować różne decyzje finansowe i społeczne, które wymagać od nich będą różnorodnych kompetencji, od złożonej analizy danych, przez wyciąganie wniosków, po planowanie. Znajomość podstaw matematyki przydaje w każdej dziedzinie życia i jest niezbędna do zarządzania własnym czasem, finansami osobistymi czy przestrzenią wokół siebie. Dlatego tak ważne jest jej skuteczne i praktyczne nauczanie, które obecnie, jak pokazują ostatnie wyniki międzynarodowych badań PISA 2022, nie spełnia swojego zadania.

W krajach OECD średni wynik umiejętności matematycznych PISA 2022 był niższy o 15 punktów w porównaniu z badaniami 2018 roku. Zmalało też poczucie własnej skuteczności uczniów w matematyce i jej zastosowaniach – w Polsce bardziej niż w innych krajach. Wyniki polskich uczniów spadły aż o 27 punktów. Identyczny regres odnotowano także w Holandii. Natomiast hiszpańscy uczniowie, choć utrzymali ten sam poziom umiejętności, odnotowali wzrost lęku przed matematyką. W raporcie PISA 2022 widać też duże zróżnicowanie poziomów pomiędzy uczniami różnych typów szkół. Co odpowiada za te zmiany? Co spowodowało, że na przestrzeni czterech lat wzrosła niechęć do matematyki i obniżył się poziom umiejętności matematycznych? – na te pytania, biorąc na warsztat szkoły branżowe i techniczne, próbują odpowiedzieć twórcy raportu „Uwolnić potencjał! Bariery i możliwości w nauczaniu matematyki w szkołach branżowych i technicznych”.

W badaniu skupiliśmy się na szkołach branżowych i technicznych z kilku powodów. Po pierwsze mniej uwagi poświęca się edukacji w tych szkołach niż w ogólnokształcących. Po drugie, w Polsce wyniki dwóch z trzech uczniów szkół branżowych I stopnia znajdują się poniżej drugiego poziomu umiejętności matematycznych, który w badaniu PISA jest uznawany za absolutne minimum potrzebne do normalnego funkcjonowania – mówi Marcin Polak, koordynator projektu „Matematyka jest wszędzie. Wartość dodana – poziom wyżej!”. Postanowiliśmy sprawdzić tę sytuację z nauczycielami i nauczycielkami matematyki i zapytać ich, jakie widzą przeszkody i możliwości pozytywnego oddziaływania na lekcjach matematyki w swoich klasach.

Jak uwolnić matematyczny potencjał uczniów szkół branżowych i technicznych?

W raporcie połączono różne źródła – badania i analizy międzynarodowe, krajowe, ale przede wszystkim doświadczenia i rekomendacje zebrane od nauczycieli matematyki podczas wywiadów i grup fokusowych. Dzięki temu badawczemu podejściu zebrano wiele pomysłów i podpowiedzi, które mogą realnie pomóc uczniom, ale i nauczycielom szkół branżowych i technicznych. Zdaniem nauczycieli i nauczycielek w nauczaniu matematyki ważne jest, aby pokazywać uczniom sytuacje, w których mogą odnieść sukces, nawet jeśli on miałby być niewielki. Istotne jest, aby dać im poczucie sprawczości i satysfakcję z osiągania celu – realizacji zadania. Warto też angażować ich w działania, z którymi mogą się zetknąć w życiu. Trzeba pamiętać, że uczniowie i uczennice szkół przygotowujących do zawodu mają już pewien bagaż negatywnych doświadczeń (nie tylko) matematycznych. Może on zwiększyć się jeszcze na tym etapie kształcenia, prowadząc do wyuczonej bezradności czy nawet porzucenia edukacji (widoczne w Hiszpani), a w konsekwencji trudności w dorosłym życiu i na rynku pracy.

Drugim ważnym aspektem, na który zwracają uwagę nauczyciele i nauczycielki, jest odchodzenie tam, gdzie to tylko możliwe, od nauczania teorii do tłumaczenia praktycznych zagadnień, stosowania reguł matematycznych w praktyce.

Przeprowadzone przez nas badania pokazują, że dla uczniów i uczennic ważny jest życiowy kontekst. Nie zawsze muszą to być treści związane z konkretnym zawodem. Dlatego w tworzonych przez nas materiałach edukacyjnych chcemy wiązać zagadnienia matematyczne z tematami, które mogą być przydatne w życiu codziennym (np. zagadnienia związane z finansami) i pomogą wyjaśnić im złożoność świata – wyjaśnia Katarzyna Gajewska z Fundacji Szkoła z Klasą.

W publikacji zawarto też zalecenia dotyczące opracowywania materiałów edukacyjnych pod kątem nauczania matematyki w szkołach branżowych i technicznych.

W raporcie wyjaśniamy, jak możemy uwalniać potencjał uczniów w matematyce poprzez niewielkie korekty i zmiany w podejściu dydaktycznym czy relacjach z uczniami – mówi Marcin Polak. Mamy świadomość, że może nie jest to może zbiór wielkich odkryć, które pozwoliłyby na przełom w nauczaniu matematyki w szkołach przygotowujących do zawodu, ale pokazujemy wiele sposobów pozytywnego oddziaływania, które pozwalają omijać bariery przeszkadzające uczniom w nauce matematyki. Tu możemy wiele zmienić – dodaje.

Link do raportu: https://think.org.pl/added-value-plus/

Raport jest częścią projektu „Matematyka jest wszędzie. Wartość dodana – poziom wyżej!”, realizowanego przez konsorcjum organizacji europejskich: Fundację Rozwoju Społeczeństwa Wiedzy THINK! (Polska), Fundację Szkoła z Klasą (Polska), Asociación Smilemundo (Hiszpania) oraz Uniwersytet Nauk Stosowanych NHL Stenden (Holandia). Projekt jest finansowany ze środków Programu Erasmus+ (KA2 SCHOOL EDUCATION KA220 – 2024-1-PL01-KA220-SCH-000256282).

Artykuł Jak uwolnić potencjał młodzieży w uczeniu się matematyki? pochodzi z serwisu Fundacja Szkoła z Klasą.

Przestrzeń edukacyjna – wyzwania szkół przyszpitalnych w Polsce

patrycjakwasniewicz — Tue, 02 Sep 2025 11:10:20 +0000

Szkoły przyszpitalne funkcjonują w wyjątkowym miejscu – na styku dwóch systemów: edukacji i ochrony zdrowia. Ich usytuowanie powoduje rozmycie odpowiedzialności, a brak jasnych regulacji sprawia, że ich rola jest marginalizowana. To właśnie dlatego przestrzeń edukacyjna w szpitalach nie jest oczywistym elementem planowania infrastruktury, a często zaledwie „uprzejmością” ze strony dyrekcji. Edukacja w szpitalu to realna część systemu edukacji, która ma wspierać rozwój, kontynuację nauki i dobrostan dzieci i młodzieży.

Codzienność nauczycieli szkół przyszpitalnych

Każdy dzień w szkole przyszpitalnej rozpoczyna się od „obchodu”. Nie jest to rutyna medyczna, a edukacyjna – nauczyciel odwiedza oddziały, sprawdza, które dzieci mogą brać udział w zajęciach i gdzie będzie możliwe przeprowadzenie lekcji. W praktyce oznacza to wędrówkę po długich szpitalnych korytarzach z torbą lub wózkiem pełnym materiałów.

Ta konieczność ciągłego przenoszenia rzeczy sprawia, że szkoła przyszpitalna bywa nazywana „szkołą mobilną” lub żartobliwie „bieżnią zastępującą siłownię”. To pokazuje, że edukacja w szpitalu nie jest zakorzeniona w przestrzeni – jest tymczasowa, ruchoma, zależna od warunków dnia.

Przestrzenie szkolne w szpitalach – ciągłe przeprowadzki i brak stabilności

W wielu szkołach przyszpitalnych jednym z największych problemów jest brak stałych sal lekcyjnych czy zaplecza. Nauczyciele opowiadają:

„Kolejny raz zostałyśmy wyrzucone z naszego pokoju nauczycielskiego, tak zwanego, dość komfortowego. Zostałyśmy wyrzucone do takiej malutkiej, że tak powiem, klitki. (…) Jesteśmy przeprowadzane z naszego zaplecza praktycznie co roku. Bo jesteśmy jakby na garnuszku i dzięki uprzejmości szpitala. Więc jeżeli oni potrzebują tego pokoju, który my mamy, to po prostu oferują nam inne miejsce. I my tak wędrujemy po szpitalu, i teraz właśnie wyprowadzili nas do innego budynku, więc przechodzimy około 10 minut. Idziemy, żeby dojść na oddział nasz, ten pediatryczny.”

Trudno wyobrazić sobie taką sytuację w zwykłej szkole. Brak stabilnych przestrzeni szkolnych w szpitalu to nie tylko dyskomfort – to realne ograniczenie możliwości organizowania edukacji. Nie ma miejsca na archiwum, na przechowywanie materiałów, a nawet na wspólną przestrzeń dla kadry, gdzie można się spotkać czy chwilę odpocząć.

Nowoczesny szpital a szkoła bez przestrzeni

Nowoczesne szpitale coraz częściej charakteryzują się estetyką i funkcjonalnością. Pacjenci mają dostęp do nowych sal, lepszego sprzętu i zaprojektowanych z myślą o ich komforcie wnętrz. Tym większy kontrast wybrzmiewa, gdy mówimy o szkołach przyszpitalnych. Jak zauważa jedna z nauczycielek:

„Oddział jest nowy, piękny i cudowny, ale jeżeli chodzi o to, żeby ktoś pomyślał o nauce dzieci, to niestety źle to wygląda.”

Zajęcia prowadzone są więc tam, gdzie akurat znajdzie się wolne miejsce – w świetlicach, stołówkach, korytarzach, a nawet w kąciku do ładowania sprzętu medycznego. Nauka, która powinna być bezpiecznym rytuałem i chwilą normalności w trudnym procesie leczenia, staje się często kolejnym źródłem chaosu i poczucia tymczasowości.

Kreatywne wykorzystanie przestrzeni szkolnych w szkołach przyszpitalnych

Paradoksalnie, konieczność rodzi sprawczość – zdobycie stałej sali w szpitalu bywa traktowane jak ogromny sukces. W innych szkołach to norma, tutaj – wyjątek. Brak stabilnej przestrzeni wymusza ogromną elastyczność. Nauczyciele planują lekcje „w biegu”, przygotowują materiały „na kolanie”, a pomysły rodzą się podczas przejść między oddziałami. Jak mówią:

„Tak że już wyrobiłyśmy się tak, że jesteśmy elastyczne i potrafimy właśnie po drodze wymyślać, co teraz będzie.”

Czy jednak kreatywność i zaradność nauczycieli powinny zastępować systemowe rozwiązania?

Przyjazne przestrzenie do nauki wspierają proces zdrowienia

Edukacja w szpitalu nie jest tylko realizacją obowiązku szkolnego. To część procesu terapeutycznego – daje dzieciom namiastkę normalności, rutynę i poczucie, że wciąż są uczniami. Nauczycielki zauważają, że „im bardziej dziecko chore, tym się bardziej chce uczyć”.

Brak odpowiednich przestrzeni szkolnych utrudnia jednak pracę i pogłębia izolację. Indywidualne nauczanie przy łóżku dominuje nad zajęciami grupowymi, a hałaśliwe świetlice czy przepełnione korytarze nie sprzyjają skupieniu. Tymczasem przyjazna sala lekcyjna mogłaby stać się bezpiecznym miejscem wspierającym zdrowienie.

Znaczenie przestrzeni edukacyjnych dla dzieci i młodzieży

Przestrzeń edukacyjna to środowisko, które ma bezpośredni wpływ na proces uczenia się, samopoczucie i relacje rówieśnicze. Badania nad przestrzeniami szkolnymi pokazują*, że estetyka i funkcjonalność sali lekcyjnej mogą wspierać koncentrację, zmniejszać stres i budować poczucie bezpieczeństwa.

W przypadku dzieci i młodzieży hospitalizowanych znaczenie przestrzeni edukacyjnej jest jeszcze większe. To właśnie szkoła w szpitalu daje im namiastkę normalności i poczucie, że życie nie zatrzymało się całkowicie na czas choroby. Lekcja, nawet krótka i odbywająca się w trudnych warunkach, odciąga uwagę od procedur medycznych i pozwala poczuć się „zwykłym” uczniem.

Jak podkreśla jedna z dyrektorek:

„My działamy równolegle na rzecz dobra tego samego dziecka. (…) I jak ja słyszę, że gdzieś w innym szpitalu nie organizuje się szkoły na onkologii, no bo kto będzie męczył te biedne dzieci… A ja wiem, że nasze dzieci [z onkologii] wcale nie są biedne! (…) one chcą się uczyć, bo po co mają wyzdrowieć, jeżeli będą miały kilkuletnią przerwę w szkole, i do czego one mają wyzdrowieć, jeżeli one już nie mają nadziei, że się w społeczeństwie odnajdą? No, szkoła jest dla nich nadzieją.”

Ta nadzieja musi mieć swoje miejsce – dosłownie. Bez odpowiedniej przestrzeni edukacyjnej lekcje stają się fragmentaryczne i chaotyczne, a ich potencjał terapeutyczny zostaje ograniczony.

Szkoły przyszpitalne w świetle prawa

Na papierze sytuacja szkół przyszpitalnych wydaje się prosta. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej stanowi, że podmiot leczniczy, w którym działa szkoła specjalna, ma obowiązek zapewnić pomieszczenia potrzebne do prowadzenia zajęć edukacyjnych i wychowawczych. Dodatkowo umowa między szpitalem a organem prowadzącym szkołę powinna określać zasady korzystania z tych pomieszczeń i pokrywania kosztów ich utrzymania.

W praktyce jednak te przepisy są bardzo ogólne i nieprecyzyjne. Nie określają, ile sal powinno być przeznaczonych na edukację, jakie mają mieć standardy ani jak zagwarantować stabilność korzystania z nich. W efekcie przestrzeń dla szkoły w szpitalu zależy niemal wyłącznie od dobrej woli dyrekcji placówki medycznej. Dyrektorzy szkół przyszpitalnych przyznają, że muszą „ciągle walczyć” o pomieszczenia. Zdarza się, że sale przeznaczone na lekcje zostają odebrane, bo potrzebuje ich lekarz, terapeuta czy inny specjalista.

Jeszcze trudniejsza jest kwestia finansowania. Niektóre szkoły przyszpitalne muszą płacić za wynajem pomieszczeń w szpitalu, mimo że formalnie szpital powinien je zapewniać. Dla organów prowadzących bywa to dodatkowym obciążeniem.

Brak precyzyjnych regulacji prawnych sprawia, że szkoły przyszpitalne funkcjonują „na marginesie” – istnieją, ale w niepewności. Nauczyciele czują się w szpitalu bardziej gośćmi niż integralną częścią instytucji. Taka sytuacja generuje nie tylko frustrację, ale też poczucie, że edukacja dzieci w szpitalach jest traktowana jako coś „dodatkowego”.

Potrzeba systemowych zmian

Historie nauczycielek i nauczycieli pokazują, że przestrzenie szkolne w szpitalach są kluczowe dla jakości edukacji i dobrostanu dzieci. Dla ucznia to miejsce, w którym może choć na chwilę zapomnieć o chorobie i poczuć się częścią szkolnej wspólnoty. Dla nauczyciela – to narzędzie pracy, które pozwala w spokoju realizować program, budować relacje i wspierać rozwój dziecka w procesie zdrowienia.

Brak stabilnych i przyjaznych przestrzeni szkolnych to nie tylko utrudnienie organizacyjne, ale sygnał, że edukacja w szpitalach wciąż jest traktowana drugoplanowo. Dlatego istnieje duża potrzeba systemowych rozwiązań, które zagwarantują szkołom przyszpitalnym stałe i odpowiednie miejsce w szpitalach. Tylko wtedy edukacja stanie się w pełni integralną częścią leczenia – wspierając zarówno dobrostan dzieci, jak i codzienną pracę nauczycieli.

Pełen obraz codzienności szkół przyszpitalnych i wyzwań związanych z przestrzenią edukacyjną znajdziesz w raporcie „Szkoły przyszpitalne w Polsce”. To głos nauczycielek i dyrektorów, którzy codziennie pokazują, jak nauka jest ważna dla hospitalizowanych uczniów i uczennic.

Autorka: Patrycja Kwaśniewicz, specjalistka ds. komunikacji w Fundacji Szkoła z Klasą.

*Badanie fokusowe w ramach projektu EDUSPACES 21

Cytaty pochodzą z raportu „Szkoły przyszpitalne w Polsce”.

Raport „Szkoły przyszpitalne w Polsce” objęty jest honorowym patronatem Konsultant krajowej w dziedzinie psychiatrii i młodzieży dr n. med. Aleksandry Lewandowskiej.

Badanie powstało w ramach programu Krople Uważności realizowanego przez Fundację Szkoła z Klasą we współpracy z Fundacją Edumind Uważność w Edukacji, finansowanego przez AstraZeneca Young Health Programme.

Artykuł Przestrzeń edukacyjna – wyzwania szkół przyszpitalnych w Polsce pochodzi z serwisu Fundacja Szkoła z Klasą.

Sztuczna inteligencja w szkole. Jak nauczyciele naprawdę korzystają z AI?

dominiksapieha — Mon, 30 Jun 2025 11:28:59 +0000

Jak narzędzie generatywnej sztucznej inteligencji wykorzystywane są w szkole? Na to pytanie można znaleźć odpowiedź w najnowszej publikacji: „Generatywna sztuczna inteligencja w polskiej szkole. Przecieranie szlaków”, pod redakcją eksperta Fundacji Szkoła z Klasą, Jacka Pyżalskiego.

Raport opublikowany przez NASK opiera się na badaniach przeprowadzonych wśród 995 nauczycielek i nauczycieli klas 4–8. Opracowanie prezentuje zarówno dane ilościowe, jak i jakościowe, a także wskazuje wyzwania, ryzyka i rekomendacje dotyczące wykorzystywania AI w edukacji.

Jak nauczyciele korzystają z AI w szkole?

Z badań wynika, że tylko 25% respondentów używało AI w roku szkolnym 2023/2024, a 75% w ogóle z niej nie korzystało. Tam, gdzie sztuczna inteligencja jest stosowana, nauczyciele wykorzystują ją m.in. do:

przygotowywania sprawdzianów, kart pracy i scenariuszy zajęć,
dostosowywania materiałów dla uczniów ze SPE,
tłumaczenia tekstów na język ukraiński,
pisania maili do rodziców i podsumowań projektów,
prowadzenia lekcji o AI i jej ograniczeniach.

Typologia ról AI w praktyce nauczycielskiej

Na potrzeby w/w badań prof. Pyżalski zaproponował prosty model pokazujący, jakie role może pełnić AI w edukacji. Nauczyciele używają jej jako giermka (narzędzie pomocnicze), sekretarza (do zadań administracyjnych), komunikatora (wspieranie komunikacji), a także uczą uczniów samodzielnie z niej korzystać – wtedy AI staje się narzędziem młodych ludzi. Na lekcjach etyki, informatyki czy WOS-u pojawia się także jako pomnik – temat refleksji, dyskusji i krytycznego namysłu.

Nadzieje, obawy i rekomendacje

AI w edukacji budzi jednocześnie nadzieję i niepokój. Nauczyciele dostrzegają jej potencjał, ale też stawiają pytania o jakość generowanych treści, etykę, wpływ na relacje i rozwój uczniów. Autorzy i autorki publikacji zwracają uwagę na zróżnicowany poziom gotowości do używania generatywnej sztucznej inteligencji w szkole, który według nich często wynika z nierównych kwalifikacji i dostępności. Podkreślają również potrzebę rozwijania kompetencji cyfrowych zarówno nauczycieli, jak i uczniów. Można to uzyskać poprzez szkolenia oraz wspólne ustalanie zasad korzystania z AI w codziennej pracy szkoły.

Istotne jest, aby w szkołach rozmawiać o mocnych i słabych stronach SI oraz o konieczności krytycznego i odpowiedzialnego korzystania z tego narzędzia. Według autorów publikacji sztuczna inteligencja powinna być formalnie uwzględniona w programach nauczania i dokumentach szkolnych. Traktujmy ją nie jako zagrożenie, lecz jako element rzeczywistości edukacyjnej wymagający przemyślanego podejścia.

Pełny raport dostępny jest na stronie NASK: https://nask.pl/aktualnosci/gdy-sztuczna-inteligencja-wkracza-do-szkoly

Sprawdź też naszą poprzednią publikację o AI: Sztuczna inteligencja. Prawdziwe zmiany w edukacji?

Artykuł Sztuczna inteligencja w szkole. Jak nauczyciele naprawdę korzystają z AI? pochodzi z serwisu Fundacja Szkoła z Klasą.

Nauczanie o migracji. Nowy raport Fundacji Szkoła z Klasą

dominiksapieha — Fri, 04 Oct 2024 06:00:00 +0000

Nauczanie o migracji to jeden z kluczowych elementów edukacji obywatelskiej i kształtowania wrażliwości społecznej. Jak wynika z nowego raportu międzynarodowego programu Niewidoczne Historie, temat ten w szkołach traktowany jest dość przedmiotowo i często nie jest wolny od stereotypowego spojrzenia, polityki czy po prostu obaw. Dlatego według Fundacji Szkoła z Klasą warto w szkołach przyjrzeć się bliżej temu tematowi i nauczać nie tylko o nim jako zjawisku, ale rozmawiać o jego wielowymiarowości, przybliżając historię osób z doświadczeniem migracji.

Co zawiera raport?

Opublikowany przez Fundację Szkoła z Klasą raport badawczy pt.: „Niewidoczne historie – Kształtowanie wspólnych narracji o współczesnych europejskich migracjach” to podsumowanie badań zrealizowanych w ramach międzynarodowego programu Niewidoczne Historie (ang. Invisible Stories). Zawiera wyniki analizy: treści programów nauczania, materiałów dydaktycznych, narracji w social mediach i mediach tradycyjnych oraz wywiadów z edukatorami, nauczycielkami oraz ekspertami ds. migracji i tożsamości europejskiej. Z raportu jasno wynika, że temat przemieszczania się ludności w szkołach, także polskich, pojawia się dość rzadko i głównie przedstawiany jest jako problem lub ilościowe zjawisko. Raport podkreśla znaczenie prezentowania zrównoważonego poglądu, który obejmuje zarówno pozytywne, jak i negatywne aspekty migracji. W nauczaniu o niej brakuje także ludzkiego, empatycznego podejścia – prowadzenia rozmów z uczniami i uczennicami o drugim człowieku, jego potrzebach i motywacjach, a także o niewidocznych aspektach migracji i jej wieloaspektowości.

Dominujące narracje nt. migracji

Raport programu Niewidoczne Historie wskazuje różnice i zbieżności w nauczaniu i przekazie medialnym na temat migracji w Polsce, Hiszpanii i Belgii. Na podstawie badań można wywnioskować, że w Belgii dyskurs publiczny komplikuje wysoce upolitycznione środowisko, w którym m.in. populizm i organizacje antyimigracyjne przyczyniają się do wywoływania strachu, dezinformacji i oporu wobec migrantów. W Polsce zaś znaczący wpływ ma kontekst rosyjskiej agresji na Ukrainę, który dodatkowo przyczynia się do wrażliwości w tematach związanych z migracją zza wschodniej granicy kraju. Z kolei w Hiszpanii sugeruje się, że ogólna populacja postrzega to zjawisko przez pryzmat sensacyjnego sposobu, w jaki jest ono często przedstawiane w mediach. Ponadto, widoczne są rosnące napięcia pomiędzy osobami przyjezdnymi a grupami antyimigranckimi, a to skutkuje coraz większymi podziałami społecznymi. Problemy gospodarcze, ograniczone zasoby i napięcia społeczno-polityczne mają więc duży wpływ w każdym kraju na nastawienie do tej kwestii i tworzenie nacechowanej emocjonalnie narracji. Z tego powodu według Fundacji Szkoła z Klasą, temat ten wymaga szerszej perspektywy i uchwycenia jego wieloaspektowości, gdyż to może pomóc w zrozumieniu jego faktycznej istoty.

O migracji warto rozmawiać nieco szerzej. Umieszczając ją nie tylko w kontekście historycznym, geograficznym, ale także, a nawet przede wszystkim społecznym. Ważne jest mówienie o jej różnych rodzajach, prezentowanie zrównoważonego poglądu, który obejmuje zarówno pozytywne, jak i negatywne aspekty. Z badań programu wynika, że istnieje wyraźna potrzeba kwestionowania dominujących dyskursów. Warto dbając o wartościową edukację obywatelską zachęcać młodych ludzi do krytycznego myślenia, wolnego od stereotypowego spojrzenia - o tym, czym jest migracja, z czego wynika i jakie motywacje i historie są z nią związane.

Izabela Meyza, dyrektorka programowa w Fundacji Szkoła z Klasą

Kształtowanie społeczeństwa obywatelskiego – rekomendacje

Zgodnie z kierunkami polityki oświatowej MEN, polskie szkoły powinny być miejscem, gdzie kształtowane są postawy społeczne, patriotyczne oraz odpowiedzialność za region i ojczyznę. Nauczanie o migracji jest jednym z istotnych elementów służących właśnie temu celowi. Dlatego warto poruszać jej temat podczas zajęć z historii, geografii, edukacji obywatelskiej, a nawet lekcji wychowawczych czy edukacji wczesnoszkolnej. Istotne podczas zajęć jest pokazywanie jej różnorodnych form i wyjaśnienie różnic pomiędzy nimi. Migracji międzynarodowej czy wewnętrznej towarzyszą inne motywacje niż choćby migracji ekonomicznej i o tym warto rozmawiać.

Metody pracy z uczniami

Autorzy raportu zwracają także uwagę na potrzebę tworzenia adaptowalnych narzędzi edukacyjnych – dostosowanych do różnych kontekstów krajowych, przy zachowaniu jednolitej narracji. Rekomendują wzbogacenie nauczania o migracji o prawdziwe historie migrantów oraz rozmowę o stereotypach, czy dezinformacji. Sugerują stosowanie angażujących metod pracy z uczniami, takich jak: opowiadanie historii, odgrywanie ról i różnorodne podejścia oparte na interakcji i aktywnym uczestnictwie ze strony uczniów. Podkreślają też, że dzielenie się osobistymi historiami i doświadczeniami może pomóc w humanizowaniu tematu, rozwijaniu empatii wśród uczniów i kwestionowaniu istniejących przekonań. Według nich przydatne jest również umożliwianie uczniom i uczennicom angażowania się w konflikt poznawczy poprzez napotykanie informacji, które podważają ich dotychczasowe poglądy i skłaniają ich do ponownego rozważenia swoich perspektyw.

Kształcenie wrażliwości społecznej i zaangażowania obywatelskiego to jeden z priorytetów Fundacji Szkoła z Klasą. W 2022 r. tuż po wybuchu wojny wraz z Plan International fundacja zrealizowała program Razem w Klasie, w którym stworzono dla nauczycieli i nauczycielek materiały do pracy w klasach wielokulturowych. Aktualnie prowadzone są dwa międzynarodowe programy służące kształtowaniu społeczeństwa obywatelskiego. Refugin, w którym tworzony jest darmowy kurs e-learningowy dla osób z doświadczeniami uchodźczymi oraz Niewidoczne Historie, którego pierwszym etapem było przygotowanie wyżej omawianego raportu, a następnym będzie opracowanie materiałów edukacyjnych ułatwiających nauczanie o przemieszczaniu się ludności.

Lekcje o migracji są niezwykle potrzebne. Warto zdać sobie sprawę z tego, że polska szkoła przestaje być monokulturowa, a rozmowa o tym i niewidocznych historiach osób migrujących pozwoli dzieciom i młodzieży lepiej zrozumieć jej istotę i dzięki temu przyjąć z większą otwartością uczniów i uczennice z doświadczeniem uchodźstwa. Nauczycielki i nauczyciele w tym zadaniu niestety pozostali sami sobie, dlatego dokładamy wszelkich starań, aby pomóc im w tym nowym zadaniu, nie tylko nauczania o migracji, ale także integrowania społeczności rodziców i uczniów klas wielokulturowych.

Izabela Meyza

Raport Niewidoczne historie – Kształtowanie wspólnych narracji o współczesnych europejskich migracjach dostępny jest na naszej stronie internetowej.

Kontakt dla mediów

Karina Cywińska
PR manager

O Fundacji:

Pobierz tę informację prasową:

Artykuł Nauczanie o migracji. Nowy raport Fundacji Szkoła z Klasą pochodzi z serwisu Fundacja Szkoła z Klasą.

Wsparcie systemowe edukacji w sytuacjach kryzysowych – raport z programu Razem w Klasie

dominiksapieha — Thu, 29 Feb 2024 10:53:37 +0000

Minęły dwa lata od wybuchu pełnoskalowej wojny w Ukrainie. Wiadomo już, że wiele obywatelek i obywateli ukraińskich razem ze swoimi dziećmi zostanie w Polsce na dłużej, a być może na zawsze. W związku z tym, konieczne jest dalsze, intensywne wspieranie szkół, do których dołączyły (i wciąż dołączają) dzieci i młodzież z doświadczeniem uchodźstwa. Wielokulturowość w edukacji jest nową codziennością polskich szkół, które potrzebują działań długofalowych i kompleksowych strategii budowania i rozwijania szeroko rozumianej inkluzywności.

Sytuacje kryzysowe a znaczenie edukacji

W sytuacjach kryzysowych kluczowe znaczenie, oprócz zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych, ma dla dzieci i młodzieży edukacja.

Edukacja, w szczególności stacjonarna, odgrywa bardzo ważną rolę w zapewnieniu dziecku w kryzysie poczucia stabilności, przynależności i możliwości budowania relacji społecznych. Badania potwierdzają, że istnieje korelacja między edukacją a spójnością społeczną. Szkoły pomagają stworzyć poczucie przynależności poprzez wspieranie szacunku i równego traktowania. Przyczyniają się w ten sposób do budowania bardziej spójnego społeczeństwa, które integruje i akceptuje różne grupy.

W roku szkolnym 2022/23 w polskich szkołach i przedszkolach uczyło się około 188 000 dzieci i młodzieży z Ukrainy.

Edukacja przedszkolna objęła około 44 000 dzieci.
Około 117 000 dzieci uczyło się w szkołach podstawowych.
Około 27 000 uczyło się w szkołach średnich.
Szacuje się, że około 224 000 dzieci i młodzieży pozostawało poza polskim systemem edukacji.

Włączenie do szkół w krótkim czasie prawie 190 000 dzieci z doświadczeniem migracji i uchodźstwa, często po traumatycznych przeżyciach, postawiło przed kadrą nauczycielską nowe wyzwania.

Program Razem w Klasie - budowanie wsparcia systemowego

Dzięki programowi Razem w Klasie, który realizowaliśmy w okresie od czerwca 2022 do listopada 2023, Fundacja Szkoła z Klasą stworzyła system wsparcia dla nauczycieli i nauczycielek, co miało ogromne znaczenie wobec braku powszechnej pomocy dla szkół, które znalazły się w nowej i pełnej wyzwań sytuacji.

Program dotarł do 2 116 szkół i placówek edukacji pozaformalnej.

Wsparliśmy 1 727 szkół w całej Polsce, co stanowi blisko 10% wszystkich placówek. Dotarliśmy zarówno do dużych miast, w których, jak wiedzieliśmy, było najwięcej ukraińskich dzieci i młodzieży, ale – co ważniejsze z naszej perspektywy i co szczególnie świadczy o sukcesie programu – również do miasteczek powiatowych i małych wsi, gdzie czasami w szkole było tylko jedno lub kilkoro ukraińskich dzieci. Każde dziecko, które mogliśmy wesprzeć, było dla nas tak samo ważne, a wielu nauczycieli podkreślało, że wsparcie od nas to jedyne wsparcie, jakie otrzymali.

W tych szkołach uczyło się 39 061 uczennic i uczniów z Ukrainy, co stanowi około 20% z 188 000 dzieci, które były lub są objęte polskim systemem edukacji formalnej.

475 szkół ubiegało się o minigranty na przekształcenie przestrzeni szkolnych, tak aby sprzyjały dobrostanowi i integracji dzieci i młodzieży. 20 szkół otrzymało po 10 000 zł oraz wsparcie edukacyjne. Efekty tego wsparcia były spektakularne.

Oprócz szkół w programie uczestniczyło 389 podmiotów edukacji pozaformalnej, tj.: biblioteki, domy kultury, świetlice i lokalne centra aktywności. Odbiór programu Razem w Klasie wśród tych instytucji był bardzo pozytywny. Wiele z nich stwierdziło, że wcześniej nie było żadnej oferty materiałów edukacyjnych do pracy w środowisku wielokulturowym skierowanej specjalnie do nich. Miejsca te odwiedziło w roku szkolnym 2022/23 30 699 dzieci lub młodzieży ukraińskiej.

Ideę programu pięknie oddała Iwona Pietrzak-Płachta, Nauczycielka Roku 2022, nauczycielka bibliotekarka z Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Pliszczynie, która napisała:

Razem w Klasie to program, w którym jest morze uważności, wsparcia, gościnności i życzliwości, które budują mosty i przynoszą ukojenie. Materiały programu są wyjątkowe. Kolorowe, cudowne. To cała masa pomysłów, wzmocnienia, ale i zabawy dla nauczycieli, w tym dla nas – nauczycieli bibliotekarzy – i dla naszych dzieciaków w szkołach. Wszystkich – nie ma znaczenia, z jakiego kraju pochodzą. I do tego ogrom ciekawej, nie przytłaczającej wiedzy. Moja biblioteka często zamienia się w salon relaksu – dzięki piłeczkom sensorycznym. W salon gier - dzięki kalamburom. W świątynię uważności – dzięki kartom uważności. Bezcenne w szkole, która często pędzi, nie mając czasu na uważność.

Zachęcamy do zapoznania się z pełnym raportem oraz wspierania naszych działań w obszarze wielokulturowości.

Program Razem w Klasie powstał w odpowiedzi na wybuch wojny w Ukrainie w 2022 r. i potrzebę szybkiego wsparcia nauczycieli i klas szkolnych, w których z dnia na dzień pojawili się uczniowie uciekający z Ukrainy. Stworzyliśmy ten program, aby móc wspólnie z nauczycielkami i nauczycielami budować mosty między różnymi kulturami i doświadczeniami dzieci i młodzieży. Koncentrujemy się na tworzeniu przyjaznego i integracyjnego środowiska, które będzie wspierające dla każdego ucznia i uczennicy. Uważamy, że szkoła może być przestrzenią, w której każda młoda osoba, bez względu na pochodzenie i trudne doświadczenia, może pielęgnować swoje talenty i posiadać równe szanse rozwoju.

Artykuł Wsparcie systemowe edukacji w sytuacjach kryzysowych – raport z programu Razem w Klasie pochodzi z serwisu Fundacja Szkoła z Klasą.

„Podróż do ciekawości” – raport z programu Solidarność. Podaj dalej!

anetazieminska — Wed, 29 Mar 2023 08:36:16 +0000

Artykuł „Podróż do ciekawości” – raport z programu Solidarność. Podaj dalej! pochodzi z serwisu Fundacja Szkoła z Klasą.

Raport z badania „Razem w klasie. Dzieci z Ukrainy w polskich szkołach”

anetazieminska — Tue, 13 Sep 2022 08:44:00 +0000

Artykuł Raport z badania „Razem w klasie. Dzieci z Ukrainy w polskich szkołach” pochodzi z serwisu Fundacja Szkoła z Klasą.

Cyfrowa Historia. Raport z badań

anetazieminska — Thu, 03 Mar 2022 10:26:12 +0000

Artykuł Cyfrowa Historia. Raport z badań pochodzi z serwisu Fundacja Szkoła z Klasą.

Młodzi są zajechani, co z tym robimy? Wnioski z projektu

anetazieminska — Wed, 19 Jan 2022 11:00:00 +0000

Artykuł Młodzi są zajechani, co z tym robimy? Wnioski z projektu pochodzi z serwisu Fundacja Szkoła z Klasą.